Van kennisbij één persoon tot een breed gedeeld proces voor elke school (op) leider
In 2023 ontstaat binnen BasisBuren de vraag hoe ‘Samen Opleiden’ duurzamer ingericht kan worden. Bestuurder, school(op)leiders en kartrekkers voelen de noodzaak om de kennis en de verantwoordelijkheid voor het ‘Samen opleiden’ breder te beleggen.
Het experiment: Van aanvraag tot uitvoering.
BasisBuren heeft de stoute schoenen aangetrokken en ruimtegemaakt voor het versterken van het ‘Samen Opleiden’. Deze ruimte is enerzijds het beschikbaar stellen van uren en menskracht, en anderzijds het inkopen en creëren van financiële ruimte voor tools en inhoud. Het project is als experiment aangevraagd binnen de financiële ruimte van de onderwijsregio onder de lijn ‘slimmer organiseren’.
De projectorganisatie is aan de slag gegaan met een heel aantal acties, allemaal gericht op het versterken van de kennis en het verbreden van de draagkracht van de organisatie.
· Het opzetten van een programmateam ‘Samen Opleiden’, zodat informatie beter verspreid en geborgd kon worden.
· Het agenderen van ‘Samen opleiden’ als vastterugkerend punt in overleggen van directeuren.
· Het creëren van een duidelijke taakverdeling: wie is wanneer waarvoor verantwoordelijk?
· Het werken in een driehoek van projectleider, directeur en schoolopleider om eigenaarschap te spreiden.
· Het ontwikkelen van twee informatiepijlers, meteen belangrijk vertrekpunt: Toegepaste informatie voor de gebruiker.
Eén gericht op schoolopleiders (inhoudelijke training, kennisdeling, noodzaak van aanwezigheid).
Eén gericht op schoolleiders (praktischeinformatie, handboek, routekaarten).
· Het ontwikkelen van concrete hulpmiddelen zoals:
Een handboek ‘Samen opleiden’
Routekaarten (bijvoorbeeld voorzij-instromerstrajecten)
Een vragenlijst voor starters (zoals “100 vragenvoor starters”)
· Het inzetten op train-de-trainer-principes en startersworkshops om kennis intern te verspreiden.
Wat heeft het opgeleverd?
Het experiment heeft geleid tot meerdere concreteresultaten:
· Meer bewustzijn en eigenaarschap binnen teams: ‘Samen Opleiden’ leeft meer binnen de organisatie.
· Betere vindbaarheid van informatie: materialen zijn duidelijk en doelgroepgericht beschikbaar.
· Toenemende vraag vanuit de praktijk: er ontstaan meer specifieke vragen, wat laat zien dat het systeem gebruikt wordt.
· Minder kwetsbaarheid: kennis zit niet meer bijéén persoon, maar is gedeeld binnen teams.
· Opschaling: de aanpak wordt inmiddels bovenschools verbreed en toegepast met meerdere besturen.
· Professionalisering: nieuwe schoolopleiders en schoolleiders starten met een gedeelde kennisbasis en jaarkalender.
Goede borging van het proces en de kennis is essentieel. Daarom heeft BasisBuren op verschillende manieren gedacht aan een borging. Er zijn mensen verantwoordelijk voor het vastleggen van documentatie, er is een systeem wat aandachtspunten automatisch agendeert, en er zijn tools die zorgen voor de vastlegging en overdracht van kennis.
Ook aan de slag met ‘Samen opleiden’?
BasisBuren vertelt graag over het werk dat er verzet is binnen het experiment. De scholen binnen de onderwijsregio nodigen zij uit om de werkwijzen over te nemen, ervan te leren en een vergelijkbaar proces op tezetten binnen de eigen organisatie. Gerrie: “We delen graag onze kennis en ervaringen om zo iedereen een stap vooruit te helpen. De eerste slag die we opzetten in het delen van onze kennis is dat we volgens schooljaarboven-bestuurlijk gaan samenwerken. We delen we het programma, de geleerde lessen en delen onze toolkit en structuren zodat deze binnen andere besturen ook gebruikt kunnen worden. Uiteraard passend bij de specifieke context van elk bestuur.”
Wat zou je mee willen geven aan je collega’s?
Voor initiatoren van een experiment:
Zorg dat wat je doet zichtbaar is binnen je netwerk en doe het vooral niet alleen. Begin klein, maar denk vanaf het begin na over hoe je kennis gaat delen en borgen. Een praktische tip: houd een logboek bij en documenteer wat werkt (en wat niet), zodat anderen ervan kunnen leren.
Voor ‘Samen opleiden’ binnen de school:
Maak tijd voor gezamenlijke reflectie en kennisdeling. Het succes zit niet alleen in goede materialen, maar vooral in het gesprek daarover. Werk vanuiteen gedeelde taal, duidelijke structuur en wees actief in het verspreiden van kennis binnen je team.